Kamulaştırma; özel mülkiyete konu olan bir taşınmaza; devlete ait kurum ve kuruluşlarca kamu yararı ilkesi çerçevesinde el konulması işlemi olarak tanımlanmaktadır. Türkiye’de kamulaştırma konusu 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda açıkça düzenlenmiştir. Bu kanuna göre, kamulaştırma hususunda izlenen prosedür aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
Öncelikle hedeflenen, idare ile taşınmaz malın malikinin bedel hususunda anlaşmasıdır. Bunun için satış bedeli İdare ile Malik arasında, sanki iki gerçek kişi arasında bir satış gerçekleştiriliyormuş gibi, müzakere edilir. Bu pazarlık sonucunda taraflar mutabakata varır ise, malik ya da temsilcisi ile İdare’yi temsil eden bir kamu görevlisi ilgili tapu müdürlüğünde başvuruda bulunur, bu şekilde satım ve devir işlemi gerçekleştirilir. Böylelikle konunun mahkemeye taşınmaması, dolayısıyla masraf ve zaman kaybının önlenmesi amaçlanmaktadır.
Eğer kamulaştırma yapacak idarenin teklifini taşınmaz malın maliki kabul etmez veya teklifi kabul ettiği halde tapuda devir işlemlerini gerçekleştirmezse, mecburen ikinci yöntem devreye girecektir. Bu ihtimalde idare, taşınmaz malın bulunduğu yerin mahkemesinde mal sahibine karşı dava açarak mahkemenin saptayacağı bedel karşılığında taşınmazın idareye devrini isteyecektir. Bu ihtimalde de, mahkeme önce taraflardan kamulaştırma bedeli hususunda anlaşıp anlaşmadıklarını soracak, anlaşma varsa o tutar üzerinden idare bedeli mal sahibi hesabına bankaya yatıracak, banka makbuzunun verilmesi üzerine mahkeme de taşınmazın tapuda malik adına mevcut kaydını sildirip taşınmazın idare adına tescilini tapu dairesine bildirecektir. Taraflar, mahkeme önünde de bedel konusunda anlaşamazlarsa, bu defa mahkeme tarafsız kişilerden bilirkişi kurulu oluşturup kamulaştırılacak yerde keşif yaptıracak, bilirkişiler taşınmazın değerini rapor halinde belirleyeceklerdir. Eğer bu rapora taraflardan biri itiraz ederse, başka bilirkişi raporları da alınabilecektir. En sonunda mahkeme bu raporları değerlendirerek belirleyeceği kamulaştırma bedelini yatırması için idareye talimat verecek, idare mal sahibinin hesabına bedeli bankaya yatırıp, banka makbuzunu mahkemeye sunduğunda mahkeme tapu dairesine yazı yazarak mal sahibi adına mevcut kaydın silinmesini ve onun yerine idarenin malik olarak yazılmasını isteyecektir.
Böylece, idare kamulaştırdığı taşınmazın maliki olacak, eski malik de bankadan parasını alabilecektir.
