Aile Anayasası

I. AİLE İŞLETMELERİ
1. İşletme ve Aile İşletmesi Kavramı
1.1 İşletme Kavramı:
İşletme en basit anlamı ile; bir mal ya da hizmet üreten bir araçtır. Bunun işgücü, sermaye ve doğal kaynaklar adını verdiğimiz üretim faktörlerinin bir araya gelmesi, ahenkli bir şekilde birleşmesi gerekir. Bu uyumlu birleşim sonucunda, işletme denilen birimler meydana gelir.
İşletmeler, mal veya hizmet üretmek amacıyla kurulan ve işletilen iktisadi birimlerdir. Üretimin gerçekleşmesi için doğada bulunan sermaye, emek ve doğal kaynaklar gibi üretim faktörlerinin bir araya getirilmesi gerekir. Üretimde hem fiziksel araç ve gereçler, hem de insan unsuru vardır. İşletme ise bunlar arasında uyumlu ilişkiler kuran bir birimdir.
1.2 Aile İşletmeleri Kavramı:
Aile işletmeleri, akrabalık bağı olan kişilerin mal ve/veya hizmet üretmek amacıyla bir araya gelerek kar elde etmek amacı ile kurdukları iktisadi kuruluşlardır.
Aile işletmelerinde, aile-işletme ilişkisinin yoğun olması nedeni ile işletmeler büyük ölçüde, ailenin etkisi altında kalırlar. Ailenin sahip olduğu değerler işletmeyi etkiler ve yönlendirir.
Genel olarak, bir aileden iki veya daha fazla kişi aynı şirkette çalışıyorlarsa ve bunlardan biri veya birkaçı işletmenin hisselerinin çoğunluğuna sahipse ‘’Aile İşletmesi’’; tek kişinin sahip olduğu ve ailesinden kimsenin çalışmadığı işletmeye ise ‘’Patron İşletmesi’’ olarak tanımlamak mümkündür. Buna göre patron işletmesinin ikinci kuşağa geçtiğinde Aile İşletmesi olduğu söylenebilir.
Donelley, aile işletmesini tanımlarken işletmenin mevcut ilişki ve süreçlerini ela almış ve aile işletmesinin ‘’en az iki kuşak boyunca aynı aileye ait olan, aile ile işletmenin amaç ve çıkarlarının aynı olduğu ve bu amacın işletmelerin politikalarına yansıdığı işletmeler’’ olarak tanımlamıştır.
Aile işletmelerinden bahsederken büyük, küçük, orta büyüklükteki işletmelerin tanımına giren tüm aile işletmelerinden bahsedilmektedir. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelikteki küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) sınıflandırılması aşağıdaki şekilde yapılmıştır.
-Mikro İşletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu bir milyon Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler,
-Küçük İşletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu beş milyon Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler,
-Orta Büyüklükteki İşletme: İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmi beş milyon Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler,
2. AİLE İŞLETMELERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ
İş adamı için iki şey önemlidir; birincisi işi, ikincisi ise ailesidir. Bu iki varlık aile işletmelerini diğer işletmelerden ayıran en önemli farklılıktır. Aynı zamanda bu iki varlık, aile işletmelerinde iç içe girmiş durumdadır. Bu iki varlığı da göz önünde tutarak aile işletmelerinin özelliklerini şöyle sıralamak mümkündür.
– Yönetici çocukları yönetimde görev alırlar.
– İşletmenin ismi, aile ile birlikte gelişir.
– Aile ile işletmenin ismi özdeştir.
– Aileye mensup birinin işletmedeki statüsü onun aile içindeki konumunu etkiler.
Aile işletmelerini diğer işletmelerden ayıran özellikleri aşağıda ki gibi özetlemek de mümkündür. Özetlenen bu farklılıkların ortak özelliği, işletme yönetimi ve kontrolünün bir ailenin hakimiyetinde olduğu görülür. Bunun nedeni ise yönetimde söz sahibi olan ailenin işletme sermayesinin büyük bir kısmına sahip olmasıdır.
AİLE İŞLETMELERİ
Bireyler arasında duygusal ilişkiler vardır.
Bağlılık sevgiye dayalıdır.
İşletmeye katılımlar aileye yeni katılımlarla sınırlıdır.
Üyelik, süreklilik arz eden bir durumdur.
Pozisyonların dağılımında eşitlik ilkesi hakimdir.
DİĞER İŞLETMELER
İlişkiler mantığa dayalıdır.
Bağlılık sözleşmeye dayalıdır.
Katılım; deneyim, uzmanlık ve potansiyele bağlıdır.
Üyeliğin devamı performansa bağlıdır.
Pozisyonların dağılımda tecrübe ve yetenekler ön plandadır.
3. AİLE İŞLETMELERİNİN AVANTAJLARI, DEZAVANTAJLARI
3.1. AVANTAJLARI:
– Uzun dönemli düşünebilme, daha serbest davranabilme,
– Aile Kültürünün saygınlığı,
– Zor zamanlarda dayanıklılık,
– Daha az bürokratik ve biçimsel yapı,
– Aile üyelerinin işe erken katılıp tecrübe kazanması,
3.2. DEZAVANTAJLARI:
– Sermaye yetersizliği büyümeyi engelleyebilir.
– Kayırmacılık,
– Yaramaz çocuk sendromu,
– Aile anlaşmazlıkları,
– Gelenekçi yapı